Przegląd najistotniejszych orzeczeń i uchwał w sprawach podatkowych w 2025 roku
Niniejsze zestawienie zawiera najważniejsze rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), które zapadły w 2025 roku. Poniższa analiza skupia się na praktycznych aspektach stosowania prawa i kluczowych argumentach, które przeważyły w sporach z organami skarbowymi.
I. PIT i CIT
1. Niekonstytucyjność formalizmu ulgi meldunkowej (Wyrok TK z dnia 9 lipca 2025 r., sygn. akt SK 64/20)
Trybunał zakwestionował przepisy uzależniające prawo do ulgi mieszkaniowej od złożenia sformalizowanego oświadczenia o zameldowaniu. Uznano, że skoro fakt zameldowania wynika bezpośrednio z rejestrów państwowych, pozbawianie podatnika preferencji z powodu braku technicznego zawiadomienia narusza Konstytucję.
2. Prawo marynarzy do ulgi abolicyjnej (Wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2025 r., sygn. akt II FSK 785/22)
Spór dotyczył możliwości zastosowania ulgi abolicyjnej przy dochodach z pracy na statkach podnoszących banderę państw takich jak Norwegia. NSA potwierdził, że rezygnacja przez drugie państwo z poboru daniny na mocy umowy bilateralnej nie blokuje prawa do ulgi w Polsce. Sąd wskazał, że decydująca jest wyłącznie metoda unikania podwójnego opodatkowania zapisana w umowie, a nie faktyczny stopień opodatkowania za granicą.
3. Prawo do zwolnienia z CIT dla zagranicznych funduszy (Wyrok TSUE z dnia 27 lutego 2025 r., sygn. akt C-18/23)
Trybunał Sprawiedliwości UE rozstrzygnął sprawę dyskryminacyjnego traktowania zagranicznych funduszy inwestycyjnych w polskiej ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych. TSUE uznał, że uzależnienie zwolnienia podatkowego od posiadania specyficznego zezwolenia na zarządzanie zewnętrzne (przez odrębną spółkę zarządzającą) narusza zasadę swobodnego przepływu kapitału. Dotyczy to sytuacji, gdy fundusze z innych państw członkowskich działają w modelu zarządzania wewnętrznego, który jest dopuszczalny w ich kraju siedziby. Trybunał podkreślił, że polski fiskus nie może różnicować sytuacji podatkowej podmiotów tylko ze względu na sposób zarządzania funduszami.
II. PODATEK OD SPADKÓW I DAROWIZN
4. Sukcesywne opodatkowanie renty (Uchwała NSA z dnia 31 marca 2025 r., sygn. akt III FPS 5/24)
Rozstrzygnięto spór dotyczący momentu powstania obowiązku podatkowego przy nabyciu prawa do renty (art. 903 kc). Fiskus dążył do jednorazowego opodatkowania skapitalizowanej wartości przyszłych świadczeń już w chwili zawarcia umowy. NSA orzekł, iż z uwagi na okresowy i niepewny co do łącznej kwoty charakter renty, podatek winien być uiszczany sukcesywnie – w miarę faktycznego otrzymywania poszczególnych świadczeń. Takie podejście chroni podatnika przed koniecznością zapłaty daniny od środków, których jeszcze fizycznie nie uzyskał, co jest zbieżne z celami nowelizacji ustawy z lipca 2025 r.
5. Termin przedawnienia decyzji wymiarowej (Uchwała NSA z dnia 26 maja 2025 r., sygn. akt III FPS 2/25)
Przedmiot uchwały dotyczył terminu na wydanie decyzji przez organ podatkowy w sprawie wysokości zobowiązania podatkowego. NSA w swojej uchwale uznał, iż powstanie obowiązku podatkowego na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, w odniesieniu do nabycia niezgłoszonych do opodatkowania własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu, nie nakłada na podatnika tego podatku obowiązku złożenia zeznania podatkowego, o którym mowa w art. 17a ust. 1 tej ustawy i niezłożenie takiego zeznania w terminie nie wypełnia przesłanki z art. 68 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.
III. PODATEK OD TOWARÓW I USŁUG (VAT)
6. Granica między majątkiem prywatnym a VAT (Wyrok TSUE z dnia 3 kwietnia 2025 r., sygn. akt C-213/24)
TSUE uznał, że sprzedaż gruntu przy pomocy profesjonalnego pełnomocnika celem uzyskania jak najwyższej ceny sprzedaży nie przesądza o prowadzeniu działalności gospodarczej na gruncie VAT. Orzeczenie chroni osoby fizyczne przed nieoczekiwanym obciążeniem VAT-em transakcji dotyczących majątku osobistego. Istotnym pozostaje fakt, iż w przypadku sprzedaży nieruchomości przez małżonków, pomiędzy którymi istnieje wspólność majątkowa, działają w tym przypadku jako jeden podatnik VAT.
7. Wyłączenie rekompensat z podstawy opodatkowania (Wyrok TSUE z dnia 8 maja 2025 r., sygn. akt C-615/23)
Trybunał rozpatrywał charakter dopłat samorządowych wypłacanych przewoźnikom za świadczenie usług transportu publicznego. Uznano, że zryczałtowane wyrównania strat nie stanowią bezpośredniego wynagrodzenia za konkretną usługę świadczoną na rzecz pasażera. W konsekwencji kwoty te nie wchodzą do podstawy opodatkowania VAT.
8. Zwolnienia w imporcie niehandlowym (Wyrok TSUE z dnia 8 maja 2025 r., sygn. akt C-405/24)
Rozstrzygnięto, że zwolnienie z VAT przy imporcie przesyłek o niskiej wartości (niehandlowych) ma charakter unijny i przysługuje także wtedy, gdy odbiorca przebywa w innym państwie UE niż w Polsce. Fiskus nie może ograniczać tej preferencji wyłącznie do transakcji krajowych. Takie stanowisko TSUE wspiera swobodę przepływu towarów i zapewnia równe traktowanie odbiorców przesyłek w całej Wspólnocie, niezależnie od konfiguracji logistycznej i celnej importu.
9. Prymat prawdy materialnej nad procedurą eksportową (Wyrok TSUE z dnia 1 sierpnia 2025 r., sygn. akt C-602/24)
Fiskus odmawiał stawki 0% przy eksporcie, ponieważ podatnik błędnie zadeklarował dostawę jako WDT, gdy faktycznie towar został wywieziony poza granice UE. TSUE orzekł, że jeśli towar faktycznie opuścił granice UE, błąd formalny w zaklasyfikowaniu transakcji nie może skutkować pozbawieniem podatnika prawa do preferencji przy eksporcie towarów. Trybunał podkreślił, że organy mają obowiązek uwzględnić rzeczywisty charakter transakcji, o ile fakt wywozu poza terytorium Wspólnoty miał miejsce i jest bezsporny oraz możliwy do obiektywnej weryfikacji przez organy podatkowe.
IV. AKCYZA
10. Stawka zwolnienia dla energii z OZE (Wyrok NSA z dnia 22 września 2025 r., sygn. akt I FSK 1519/21)
Sąd rozstrzygnął spór o to, czy o kwocie zwolnienia z akcyzy decyduje stawka podatku z dnia wytworzenia energii, czy z dnia umorzenia świadectw pochodzenia. NSA opowiedział się za momentem wytworzenia, co chroni nabyte prawa podatników w sytuacjach zmian stawek w trakcie procesu certyfikacji.
11. Preferencja dla pojazdów Mild-Hybrid (Wyrok NSA z dnia 23 października 2025 r., sygn. akt I FSK 2037/24)
NSA ostatecznie potwierdził, że samochody z układem miękkiej hybrydy kwalifikują się do 50-procentowej obniżki akcyzy. Sąd uznał, że silnik elektryczny w tych pojazdach pełni realną funkcję wspierającą jednostkę spalinową, co wyczerpuje definicję hybrydy, pomimo że silnik elektryczny służy do wsparcia napędu, a nie jako samodzielna jednostka napędowa.
V. ODPOWIEDZIALNOŚĆ OSÓB TRZECICH I POSTĘPOWANIE PODATKOWE
12. Prawo do udziału w postępowaniu wobec spółki byłego członka zarządu (Wyrok TSUE z dnia 27 lutego 2025 r., sygn. akt C-277/24)
TSUE uznał za zgodne z prawem UE polskie przepisy i praktykę, która nie pozwala członkowi zarządu spółki dołączyć jako strona do postępowania wymiarowego wobec spółki, w przypadku gdy może on odpowiadać całym własnym majątkiem za zaległości podatkowe tej spółki (gdyby egzekucja wobec niej okaże się bezskuteczna), jednakże członkowie zarządu powinni mieć możliwość skutecznego podważenia ustaleń dokonanych przez organ podatkowy w postępowaniu wobec spółki, czego już przepisy nie przewidują.
13. Odpowiedzialność solidarna członka zarządu (Wyrok TSUE z dnia 30 kwietnia 2025 r., sygn. akt C-278/24)
TSUE zakwestionował automatyczne domniemanie odpowiedzialności członka zarządu, w tym byłego członka zarządu za długi podatkowe. Organy podatkowe mają obowiązek umożliwić podatnikowi wykazanie, że niedopełnienie obowiązku m.in niezłożenia wniosku o upadłość było niezawinione i dochowali w tym zakresie należytej staranności.
14. Nowe dowody jako przesłanka wznowienia postępowania (Uchwała NSA z dnia 13 października 2025 r., sygn. akt II FPS 3/25)
Naczelny Sąd Administracyjny precyzyjnie określił granice stosowania nadzwyczajnego trybu wznowienia postępowania na podstawie art. 240 Ordynacji podatkowej. Sąd uznał, że kluczowym warunkiem jest istnienie dowodu lub okoliczności w dacie wydania decyzji oraz fakt, że nie były one znane organowi orzekającemu w tamtym czasie. Co niezwykle istotne dla podatników i ich pełnomocników, NSA stanął na stanowisku, że wiedza strony o danym dowodzie (przy jednoczesnym braku jego powołania w toku sprawy) nie wyklucza automatycznie możliwości wznowienia, o ile dowód ten pozostawał faktycznie nieujawniony w aktach sprawy.
15. Skutki umorzenia postępowania karno-skarbowego dla przedawnienia zobowiązania (Wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2025 r., sygn. akt I FSK 1078/24)
Wyrok ten odnosi się do jednej z najbardziej spornych kwestii proceduralnych – zawieszenia biegu przedawnienia w związku z wszczęciem postępowania o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. NSA orzekł, że późniejsze umorzenie takiego postępowania (np. z powodu braku znamion czynu zabronionego) nie powoduje anulowania skutku zawieszenia biegu przedawnienia, który już raz prawnie wystąpił. Sąd zaznaczył jednak, że organy nie mogą nadużywać tej instytucji wyłącznie w celach procesowych, aby sztucznie przedłużać czas na wydanie decyzji. W sytuacjach, gdy podatnik wykaże, że wszczęcie postępowania karnego miało charakter czysto instrumentalny, skutek zawieszenia może zostać zakwestionowany przed sądem administracyjnym.